ผู้เขียน หัวข้อ: ภาษาถิ่นอีสาน  (อ่าน 1602 ครั้ง)

ผจกบ.

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • กระทู้: 764
    • ดูรายละเอียด
    • อีสานทอล์ก เว็บวาไรตี้ของคนอีสาน

ภาษาถิ่นอีสาน
« เมื่อ: กันยายน 23, 2012, 10:38:20 PM »




ภาษาถิ่นอีสาน

<a href="http://www.youtube.com/watch?v=f71UOpTw1I0" target="_blank">http://www.youtube.com/watch?v=f71UOpTw1I0</a>

ภาษาถิ่นอีสาน แปลเป็นภาษากลาง


คำภาษาถิ่น คำเรียก (ไทยกลาง) ความหมาย
หำบักมี่ส่าขนุน  ดอกตัวผู้ (ขนุนหนัง)หรือเรียกว่า “ ส่า ” นำมาสุมแทรกใส่น้ำปูนใส ทาลิ้นเด็ก
บักเค็งเขลงบางแห่งเรียก   หมากเค็ง นางดำ หยี  ชื่อวิทยาศาสตร์: Dialium cochinchinense pierre
ชื่อวงศ์: LEGUMINOSAE-CAESALPINIOIDEAE ไม้ยืนต้น
ผลดิบต้มน้ำดื่มแก้ร้อนในผลสุกและดิบรับประทานได้
บักหวดข่า/บักหวดหว้าใต้เรียก “กำชำ”    โคราชเรียก  “มะหวด”  บางแห่งเรียก  “ห้าขี้แพะ”  ชื่อสามัญ Bo Tree, Sacred Fig Tree, Pipal Tree, peepul tree
ชื่อวิทยาศาสตร์ Syzygium cumini (L.) Skeels
วงศ์ BORAGINACEAE
บักผีผ่วนนมแมว,เป็นผลไม้ป่าหายาก รสชาติ หวาน ๆ นำ เปรี้ยวนิด ๆ  ออกผลปีละครั้ง  ถิ่นโคราช เรียก  นมวัว/นมงัว  วงศ์ : Annonaceae  นมแมว(ภาษากลาง) นมวัว (พิษณุโลก กระบี่) พีพวน (อุดร) บุหงาใหญ่(ภาคเหนือ)  ชื่อวิทยาศาสตร์: Uvaria rufa Bl.
วงศ์: Annonaceae  ไม้เถา  การใช้ประโยชน์/ส่วนที่นำไปใช้ประโยชน์:แก่นและราก ต้มดื่ม แก้ไข้ซ้ำ ไข้กลับ เนื่องจากกินของแสลง ราก แก้ผอมแห้งแรงน้อย สำหรับสตรี ที่อยู่ไฟไม่ได้หลังคลอดบุตรและช่วยบำรุงน้ำนม ผล ตำผสมกับน้ำ ทาแก้เม็ดผดผื่นคัน
ก้นคกนมควาย, ตับเต่าน้อย,  กล้วยเต่าบางแห่งเรียก  “ก้นคก สกคก ปกคก”  ชื่อวิทยาศาสตร์ : Polylthia debilis Finet & Gagnep.
ผักสะแงะ  (๑)ผักชีไร่/สะระแหน่อีสานเหนือ ภูไท  เรียก แซะแงะ/สะแงะ   เชียงใหม่เรียกว่า หอมแย่
ผักสะแงะ  (๒)สะระแหน่อีสานใต้  เรียก สะแงะ  ผักอีเสิม  หอมแมว  (โคราช)
แมงแคงมวนลำไยชื่อวิทยาศาสตร์  Tesseratoma sp.  วงศ์ Pentatomidae  เป็นสัตว์ตระกูลแมลง
สีสบริมฝีปาก
ลมหัวกุดลมบ้าหมู
อีตู่แมงลักชื่อผักใบมีกลิ่นหอม
รถซุกรถเข็นโคราช เรียก รถไสน้ำ
หอมบั่วหอมแดง
ผักขาชะอม
ขะลำ/คำลำ/กะลำเว้นป็นคำกิริยา แปลว่า เว้น (อย่างว่า อันไหนเห็นว่าบ่ดีก็ กะลำ ซะ  พจนานุกรมภาษาลาว โดย ดร.ทองคำ อ่อนมะนีสอน หน้า ๒๔ ให้ความหมายไว้ดังนี้
“กะลำ น.สิ่งใดที่เฮ็ดลงไปแล้วบ่ดีบ่งาม เกิดโทษเกิดภัย เกิดเสนียดจัญไรแก่ตนและผู้อื่นโบราณเอิ้น กะลำ, คะลำ ขะลำ ก็ว่าอย่างว่า “หัวโล้นอยากลำ หัวดำอยากเทศน์ คะลำ (พาสิด)”
ห่ง/ฮ่งอาการน้ำขัง
เอาะเจ๊าะแอ๊ะแจ๊ะกระจัดกระจาย,  เล็กน้อย,  ไม่มาก,เบาบาง
อ้ายพี่ชาย
เอื้อยพี่สาว
กะทกรกเสาวรสชื่อวิทยาศาสร์     Passiflora Laurifolia Linn.
ตระกูล   PASSIFLORACEAE
ลักษณะทั่วไป  ต้น เสาวรสเป็นไม้เถาเลื้อยขนาดกลาง เถามีสีเขียวเข้มและเมื่อแก่เถาจะเป็นสีน้ำตาล
หมากส้มมอสมอไทยชื่อวิทยาศาสตร์: Terminalia chebula Retz. var. chebula
ชื่อ วงศ์: Combretaceae  ไม้ยืนต้น  เปลือกและผลส้มมอมีรสฝาดจากสารแทนนิน มีสรรพคุณเป็นยาอายุวัฒนะ และมีวิตามินซีสูง หรือใช้รากเข้าตำรับยารักษาริดสีดวงทวาร
บักบก  กระบกบางแห่งเรียก  บก กะบก หมากบก
ชื่อวิทยาศาสตร์: Irvingia malayana Oliv.ex A.W.Benn.  ชื่อวงศ์:IRVINGIACEAE
ไม้ยืนต้น  เมล็ดใช้เป็นยาพื้นบ้านยาบำรุงข้อ บำรุงกระดูก แก้เส้นเอ็นพิการ ให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย แก้ข้อขัด เนื้อไม้ใช้ในการก่อสร้าง
หมากค้อตะคร้อชื่อวิทยาศาสตร์: Schleichera oleosa (Lour.) Oken  ชื่อวงศ์: SAPINDACEAE
ไม้ยืนต้น  เนื้อไม้ใช้ในอุตสาหกรรมไม้ ทำฟืนและถ่าน เปลือก ใช้ย้อมสี ใบอ่อน กินเป็นผัก
หมากต้องแล่งนมน้อยโคราชเรียก  “น้ำเต้าน้อย” ชื่อวิทยาศาสตร์ : Polyalthia evecta (Pierre) Finet &Gagnep. วงศ์ : Annonaceae
ไม้พุ่ม  ราก ต้มน้ำดื่มแก้กล้ามเนื้อท้องเกร็ง บำรุงน้ำนม
หมากกี่โก่ยองุ่นป่าชื่อสามัญ Common name : องุ่นป่า , เถาเปรี้ยว
ชื่อวิทยาศาสตร์ Sciencetific name : Ampelocissus martinii Planch.
ชื่อวงศ์ Family name: VITACEAE (VITIDACEAE)
ชื่อ อื่น Other name: เครืออีโกย (อีสาน) กุ่ย (อุบล) เถาวัลย์ขน (ราชบุรี) ส้มกุ้ง (ประจวบฯ) ตะเปียงจู องุ่นป่า (สุรินทร์) ลักษณะทั่วไป : ไม้เลื้อยล้มลุก
ประโยชน์ : ทางอาหาร ยอดอ่อน รับประทานเป็นผักสดมีรสหวานอมเปรี้ยว
เทิงบน
เฮือนบ้าน, เรือน
นอกซานชานบ้าน
กุดจี่ด้วงมูลสัตว์
กะซ่างช่างเถอะ,  ไม่สนใจ
แหล่วนะ
เด้อนะ
กะด้อ กะเดี้ย  อะไรกันนักหนา
กินเข่าสวยรับประทานอาหารกลางวัน
กินดองเลี้ยงฉลองสมรส
เกิบรองเท้าแตะ
กะจังว่าก็นั่นน่ะสิ
กองอ้วกย้วกลักษณะคนล้มทรุดตัวลงกองกับพื้น
เกี้ยงตั๊บหมดเกลี้ยง
ขี้ตั๋วโกหก,พูดไม่จริง
ขี้ตะแร้รักแร้
ขี้หินแฮ/ขี่หินแห่หินลูกรัง
ข่อยกับเจ้าฉันกับเธอ
ขี่โก๋,  ขี้โก๊ะจิ้งเหลน, จิ๊กโก๋
ขี้เกี้ยมจิ้งจก
ขนคีงลุกขนลุก
ขะหยอนมิน่าล่ะ
ขี้เหมี่ยงสนิม
เคียดโกรธ,งอน
คนมะลำมะลอยคนเหยียบขี้ไก่ไม่ฝ่อ
คักอีหลีสะใจจริงๆ
คนบ่เคียม  (เขี่ยม)คนซุ่มซ่าม
เขี่ยมเจียมตัว,  สุภาพเรียบร้อย
คึดฮอดคิดถึง
หลายหลายมากมาก
คำคิง  (คีง)สัมผัส,แตะตามเนื้อดูว่าตัว
คือเก่าเหมือนเดิม
คะมะหยุดชะงักด้วยเหตุบังเอิญ
งานดองงานแต่งงาน
งานเฮือนดีงานศพ
ไหง่กุ้มฝุ่นตลบ
ไงหลุม
งามโพดงามเหลือ งามแท้งามว่าสวยจริงสวยจัง สุดจะพรรณนา
ง้วกเบิ่งเหลียวมอง
เจ้าคุณ
ข่อยฉัน
จี่ปิ้ง,ย่าง
จักแหล่วไม่รู้สิ
จอบเบิ่งแอบดู
จอกแก้ว
จั๊กกะเดียมจั๊กกะจี้
หนักขี้กะเดียมบ้าจี้
จาฮีตเป็นคำยืนยันถึงความจริง,แน่นอน
ใจห้ายโกรธ,โมโห
จังได๋ (จั่งได๋)แบบไหน,ยังไง
แจบใจ  มั่นใจ,สนิทใจ
ใจออกถอดใจ,ท้อถอย
บ่ไม่

ขอบคุณข้อมูลจากเว็บไซต์ : krupiyarerk ครูปิยะฤกษ์  (ครูแบงก์)



« แก้ไขครั้งสุดท้าย: กันยายน 24, 2012, 12:22:06 AM โดย ผจกบ. »

ผจกบ.

  • Administrator
  • Hero Member
  • *****
  • กระทู้: 764
    • ดูรายละเอียด
    • อีสานทอล์ก เว็บวาไรตี้ของคนอีสาน
Re: ภาษาถิ่นอีสาน
« ตอบกลับ #1 เมื่อ: พฤษภาคม 24, 2013, 09:58:22 AM »
รู้ภาษาอีสาน เอาไว้จีบสาวอีสาน


รู้ไว้เผื่อได้จีบสาวอีสาน
ตามบัญญัติพจนานุกรมอีสาน
ม่วน = สนุก
หล๊าย หลาย = มาก หรือ มากมาย
คัก = คึกคัก สุดยอด หรือ อะไรที่มันสุดๆ
เด้อ = นะ ใช้กรณี นะคะ หรือ นะครับ
เป็นหยัง = เป็นอะไร หรือ ทำไม
ม๊าบ ม๊าบ = เป็นลักษณ์สิ่งของที่เรืองแสงวุบวับ
มั๊ก = ชอบ หรือ ชื่นชอบ
อ้าย = พี่
ซือ = ชื่อ
เบิ่ง = ดู
ป๊าด = แสดงกรณีเจอสิ่งที่น่าเหลือเชื่อ
เหมิด = หมด
วายฟาย = wifi นะ อิอิ
คิดฮอด = คิดถึง
แลน = วิ่ง